Er zijn drie hoofdsoorten materiaal in de kleding die we tegenwoordig dragen: katoen, synthetische stoffen (polyester, nylon) en wol. Elk materiaal heeft zijn voordelen, dus kiezen is soms lastig. Weet je niet welk materiaal bij jou past? Lees dan verder en ontdek het!
Katoen
Voor sportkleding is katoen van de drie het minst geschikt. Het voelt prettig aan en is 100% natuurlijk, maar het is een relatief zwaar materiaal dat veel water opneemt. Een katoenen T-shirt dat doorweekt is van het zweet, blijft urenlang nat. En dat is nog niet alles. Nat katoen voelt klam aan op je huid en houdt je nat door het water dat in de katoenvezels vastzit. Bovendien verliest katoen al zijn isolerende eigenschappen als het nat is, dus warm houdt het je dan helemaal niet meer.
Polyester
Synthetische materialen, en vooral polyester, zijn weliswaar gemaakt van kunststofvezels, maar hebben heel wat voordelen ten opzichte van katoen. Polyester is een zeer licht materiaal, extreem slijtvast en droogt sneller dan welk ander materiaal ook. Dat komt doordat het vrijwel geen water opneemt. Al het overtollige water druipt dus gewoon van de stof af en alleen het water dat aan het oppervlak blijft hangen, hoeft nog op te drogen.
Maar als het geen water opneemt, betekent dat dan niet dat het ook geen water doorlaat, zodat het vocht op je lichaam blijft zitten als je zweet? Het antwoord is: “Ja, vroeger was dat zo.” En daarom gaf men vroeger de voorkeur aan katoen. De afgelopen decennia is de technologie van polyesterstoffen echter enorm vooruitgegaan. Polyester voelt nu veel zachter aan, ademt beter en draagt over het algemeen prettiger. Daarom is katoen vrijwel helemaal uit de sportkleding verdwenen.
Er is echter één nadeel van polyester dat nog altijd blijft. Draag het urenlang en het gaat ruiken. Ook dat komt doordat het in wezen van kunststofvezels is gemaakt. Naast de geur hopen zich er ook bacteriën in op, die je huid kunnen irriteren en gezondheidsklachten kunnen veroorzaken als je het lang draagt zonder het te wassen.
En dan is er… merino!
Bij algemene sportmerken als Nike, Under Armour en dergelijke vind je geen merinowol. De reden is simpel. Deze merken richten zich op activiteiten die meestal niet langer dan een uur duren (een sessie in de sportschool, een potje basketbal, een rondje hardlopen enzovoort). Voor dat ene uur zijn stoffen op basis van polyester meer dan goed genoeg. Maar outdooractiviteiten zoals wandelen of klimmen duren vele uren langer, soms zelfs dagen. Daarom zijn merken die zich op outdooractiviteiten richten merino gaan verkiezen boven polyester.
Om te beginnen: wat is het verschil tussen wol en merino? Merino is een specifieke soort wol die afkomstig is van merinoschapen. Alle merino is dus wol, maar niet alle wol is merino. Merinowol is veel fijner, “zachter” en soepeler dan “gewone” schapenwol. Daardoor voelt het veel prettiger aan. De belangrijkste reden waarom mensen niet graag wol dragen, is dat het vaak kriebelt. Denk maar aan de kriebelende kersttrui van je oma op je blote huid. Niet zo fijn! Maar doordat de vezels van merinowol veel dunner zijn dan die van gewone wol, zijn ze buigzamer en buigen ze zacht mee tegen je huid, waardoor merino totaal niet kriebelt.
Merinowol is van nature antimicrobieel, dus die vervelende bacteriën hopen zich niet op in de stof, zelfs niet na dagenlang dragen. En het gaat niet ruiken. Echt waar! Je kunt het dagen achter elkaar 8 uur per dag dragen tijdens het wandelen zonder dat er een geurtje in komt. De enige geur die je misschien opdoet, is die van jezelf: je lichaamsgeur. Maar dat is een ander verhaal.
Merino heeft nog een eigenschap waaraan het de bijnaam “wonderstof” te danken heeft: het verliest zijn isolerende werking niet als het nat is. Een nat merino shirt houdt je net zo warm als een droog. En als het nat is, plakt het niet aan je huid zoals katoen of polyester, dus je hebt helemaal niet het gevoel dat je nat bent.
Inmiddels is wel duidelijk dat katoen niet geschikt is voor avonturen in de buitenlucht.
Als je outdoorkleding serieus neemt, gaat het uiteindelijk tussen polyester en merino. Een duidelijke winnaar is er echter niet: je keuze hangt af van een aantal specifieke punten.
Comfort: winnaar (gelijkspel)
Moderne premium polyesterstoffen zijn weliswaar niet van natuurlijke materialen gemaakt, maar voelen luchtig en zacht aan. Met de nadruk op modern en premium. Je Nike-shirt van 20 dollar is niet gemaakt voor een hele dag wandelen en zal niet prettig aanvoelen. Een premium polyester shirt dat voor outdooractiviteiten is gemaakt, doet dat wel.
Merino is even zacht als polyester (zo niet zachter) en ademt beter. Het blijft echter wol, en een klein (ongelukkig) percentage van de mensen kan er licht allergisch voor zijn en krijgt er jeuk van. Hoor jij daar niet bij? Dan voelt merino heerlijk aan!
Warmte: winnaar (merino)
Over het algemeen hangt de warmte af van de dikte van de stof. Hoe dikker de stof, hoe warmer. Bij dezelfde dikte is polyester iets warmer. Maar zodra je shirt een beetje nat wordt, blijft merino je warm houden, terwijl je in polyester staat te vernikkelen van de kou.
Vooral in de winter is dat een enorm voordeel. Stel je voor dat je bergop gaat en begint te zweten. Met polyester moet je er heel goed op letten dat je op tijd een paar lagen uittrekt, voordat je het te warm krijgt, gaat zweten en je polyester shirt nat maakt. Met merino hoef je je daar veel minder druk om te maken. Je merino baselayer mag flink bezweet raken, het maakt niet uit. Je blijft toch warm.
En het gaat niet alleen om zweet. Word je onverwacht nat door regen of sneeuw, dan blijft merino je warm houden en polyester niet.
Droogtijd: winnaar (gelijkspel)
Katoen neemt het meeste water op, merino veel minder dan katoen maar toch nog iets, en polyester bijna niets. In theorie wint polyester dit onderdeel dus. Maar zoals gezegd maakt het bij merino eigenlijk weinig uit of het nat wordt. En hoewel het iets langer kan duren voordat het droog is dan bij polyester, plakt het niet aan je huid en schuurt het niet zoals polyester. Je hebt dus helemaal niet het gevoel dat je een nat shirt draagt.
Ademend vermogen: winnaar (merino voor een baselayer, polyester voor een midlayer)
Vergelijken we merino- en polyesterstof van ongeveer dezelfde dikte, dan is merino de onbetwiste winnaar. Maar een echt dikke merinostof moet heel dicht geweven zijn, en die hogere dichtheid maakt de stof minder ademend. Zoek je een midlayer (die dikker is dan een baselayer), dan is polyester de beste keuze, maar als dunnere baselayer ademt merino veel beter.
Geur: winnaar (merino)
Geen twijfel mogelijk. Merino.
Slijtvastheid: winnaar (polyester)
Iedereen weet dat plastic langer meegaat dan natuurlijke materialen (wat het ook minder milieuvriendelijk maakt). Tenzij je met je shirt achter een heel scherpe rots blijft haken, scheurt het niet. En zelfs bij veel schuren en wrijven gaat het niet kapot.
Merino is kwetsbaarder. Wol kun je gewoon niet strak genoeg weven om het echt slijtvast te maken. Elke stof van wol, ook merino, gaat na verloop van tijd bij de naden scheuren (oksels, hals, schouders, taille). Het slijt veel sneller wanneer een rugzak of je klimgordel ertegenaan schuurt. Zelfs te vaak wassen maakt de wol dunner en zwakker. Conclusie: polyester shirts van 20 jaar oud bestaan, merino shirts van 20 jaar oud niet.
Gewicht en volume: winnaar (polyester)
Merino is zwaarder dan polyester. Maar dat is niet het enige punt. Merino kleding is meestal dikker dan polyester om de mindere slijtvastheid te compenseren; polyester kan extreem dun zijn en toch heel sterk. Extreem dunne merino scheurt in een oogwenk, dus merinostof is doorgaans iets dikker.
Maar zoals we al zagen, gaat merino niet ruiken en houdt het geen bacteriën vast. Je kunt hetzelfde shirt dus meerdere dagen achter elkaar dragen, en één merino shirt weegt in je rugzak veel minder dan 3 polyester shirts.
Duurzaamheid: winnaar (merino)
Sommige polyesterstoffen zijn recyclebaar, maar het blijft in wezen plastic dat van aardolie is gemaakt. Merino is 100% natuurlijk. Het is schapenhaar.
Prijs: winnaar (polyester)
Het goedkoopste polyester is veel goedkoper dan welke merino ook. Maar een goedkoop polyester shirt wil je niet dragen tijdens een wandeling van 10 mijl (zo’n 16 km) met een rugzak op. Het is dus geen eerlijke vergelijking. Het polyester dat in kleding voor outdooractiviteiten (vooral wandelen en klimmen) wordt gebruikt, is duurder, waardoor het prijsverschil met merino minder groot is. Toch blijft merino duurder, en dat is niet zo gek als je bedenkt dat het op schapen moet groeien.
Algemene winnaar
Laten we de goedkopere, meer op de sportschool gerichte polyester sportkleding buiten beschouwing en vergelijken we alleen de betere polyesterstoffen voor outdooractiviteiten met merino, dan is het lastig te zeggen welke van de twee over het geheel genomen beter is. Het hangt echt af van de situatie.
Wat ons betreft is merino in de winter absoluut de betere stof. Zeker als baselayer (tenzij je een van de weinige pechvogels bent die echt geen wol op de blote huid verdraagt en polyester je enige optie is). Met merino als baselayer maakt het weinig uit of die nat wordt, door zweet of door het weer. En omdat we in de winter meestal een midlayer over onze baselayer dragen en daaroverheen nog een buitenlaag, schuurt je merino baselayer niet rechtstreeks tegen de banden van je rugzak en blijft hij niet achter takken of een scherpe rots haken. Slijtvastheid is dan dus nauwelijks een probleem.
In de zomer ligt het ingewikkelder. Veel mensen denken dat wol alleen iets voor de kou is, maar niets is minder waar. Merino is een uitstekende temperatuurregelaar: het houdt je warm als het koud is en koel als het warm is. In de zomer wil je wel een dun merino shirt dragen, en dat gaat ten koste van de slijtvastheid. Voor een korte wandeling is polyester misschien de beste keuze. Maar voor een heel lange of zelfs meerdaagse tocht, zeker als je licht moet pakken, is een goed merino shirt de perfecte metgezel.
Kortom:
Voor winterse wandelingen raden we een merino baselayer met lange mouwen aan.
Voor intensieve of kortere activiteiten (hardlopen in de herfst of winter, langlaufen) raden we onze Summit longsleeve aan, die beter ademt.
Voor de zomer: kies een polyester T-shirt voor kortere wandelingen en een licht merino T-shirt voor langere en meerdaagse tochten.
Als midlayer: kies een polyester gridfleece voor actieve dagen en een wollen fleece voor in je vrije tijd.