Ubrania, które dziś nosimy, powstają głównie z trzech rodzajów materiałów: bawełny, tkanin syntetycznych (poliester, nylon) i wełny. Każdy z nich ma swoje zalety, więc czasem trudno się zdecydować. Nie wiesz, który będzie dla Ciebie najlepszy? Czytaj dalej, a się dowiesz!
Bawełna
Na odzież techniczną bawełna nadaje się najmniej z całej trójki. Choć jest przyjemna w dotyku i w 100% naturalna, to stosunkowo ciężki materiał, który wchłania dużo wody. Bawełniana koszulka przesiąknięta potem pozostaje mokra przez długie godziny. To nie wszystko. Mokra nieprzyjemnie lepi się do skóry i trzyma przy ciele wodę uwięzioną we włóknach bawełny. Do tego mokra bawełna traci wszystkie właściwości izolacyjne, więc w ogóle nie grzeje.
Poliester
Materiały syntetyczne, zwłaszcza poliester, choć powstają z włókien z tworzywa sztucznego, mają sporo zalet w porównaniu z bawełną. Poliester jest bardzo lekki, wyjątkowo trwały i schnie szybciej niż jakikolwiek inny materiał. Dzieje się tak dlatego, że praktycznie nie wchłania wody. Jej nadmiar po prostu ścieka z tkaniny, a wyschnąć musi tylko ta woda, która została na powierzchni.
Ale skoro nie wchłania wody, to czy nie oznacza to, że też jej nie przepuszcza i zatrzymuje wilgoć na ciele, kiedy się pocisz? Odpowiedź brzmi: „Tak, kiedyś tak było”. I właśnie dlatego ludzie woleli bawełnę. Jednak w ostatnich dekadach technologie produkcji tkanin poliestrowych zrobiły ogromny krok naprzód. Dziś poliester jest znacznie milszy w dotyku, lepiej oddycha i ogólnie przyjemniej się go nosi. Dlatego bawełna niemal całkiem zniknęła z odzieży technicznej.
Jedna wada poliestru jednak pozostała. Po wielu godzinach noszenia zaczyna brzydko pachnieć. Powód jest znów ten sam: to w gruncie rzeczy włókna z tworzywa sztucznego. Oprócz zapachu w tkaninie zaczynają też gromadzić się bakterie, które mogą podrażniać skórę i powodować problemy zdrowotne, jeśli nosisz ją długo bez prania.
I tu na scenę wkracza... merino!
Wełny merino nie znajdziesz w ofercie uniwersalnych marek sportowych, takich jak Nike, Under Armour i im podobne. Powód jest prosty. Te marki skupiają się na aktywnościach, które zwykle nie trwają dłużej niż godzinę (trening na siłowni, mecz koszykówki, bieg itp.). Na tę jedną godzinę tkaniny na bazie poliestru sprawdzają się aż nadto. Tymczasem aktywności outdoorowe, takie jak wędrówki czy wspinaczka, trwają wiele godzin, a czasem nawet dni. Dlatego marki outdoorowe zaczęły wybierać merino zamiast poliestru.
Po pierwsze: czym różni się wełna od merino? Merino to szczególny rodzaj wełny, który pochodzi od owiec rasy merynos. Każde merino jest więc wełną, ale nie każda wełna to merino. Wełna merino jest znacznie cieńsza, „łagodniejsza” i bardziej elastyczna niż „zwykła” wełna owcza. Dzięki temu jest dużo przyjemniejsza w dotyku. Ludzie nie lubią nosić wełny głównie dlatego, że gryzie. Wyobraź sobie gryzący świąteczny sweter od babci założony na gołe ciało. Niezbyt miłe! Włókna wełny merino są jednak znacznie cieńsze niż włókna zwykłej wełny, więc są bardziej giętkie i miękko układają się na skórze – a to oznacza, że nie gryzą ani trochę.
Wełna merino ma naturalne właściwości antybakteryjne, więc te paskudne bakterie nie gromadzą się w tkaninie nawet po wielu dniach noszenia. I nie będzie brzydko pachnieć. Naprawdę! Możesz w niej wędrować po 8 godzin dziennie przez kilka dni z rzędu, a i tak nie złapie żadnego zapachu. Jedyny zapach, jaki może się pojawić, to zapach Twojego własnego ciała. Ale to już inna historia.
Merino ma jeszcze jedną cechę, dzięki której nazywa się je cudowną tkaniną. Mokre nie traci właściwości izolacyjnych. Mokra koszulka z merino grzeje tak samo jak sucha. A do tego mokre merino nie klei się do skóry tak jak bawełna czy poliester, więc wcale nie czujesz, że jesteś mokra.
Wiemy już, że bawełna nie nadaje się na przygody na świeżym powietrzu.
Jeśli poważnie podchodzisz do odzieży outdoorowej, wybór sprowadza się do poliestru i merino. Nie ma tu jednak jednoznacznego zwycięzcy – trzeba wybierać, biorąc pod uwagę konkretne kryteria.
Komfort: zwycięzca (remis)
Nowoczesne tkaniny poliestrowe klasy premium, choć nie powstają z naturalnych surowców, są przewiewne i miękkie. Z naciskiem na słowa nowoczesne i premium. Twoja koszulka Nike za 20 dolarów nie powstała z myślą o całodniowej wędrówce i nie będzie w niej przyjemnie. Za to w poliestrowej koszulce premium, stworzonej do aktywności na świeżym powietrzu – jak najbardziej.
Merino jest równie miękkie jak poliester (jeśli nie bardziej) i lepiej oddycha. To jednak wciąż wełna, więc niewielki (pechowy) odsetek osób może być na nią lekko uczulony i odczuwać swędzenie podczas noszenia. Jeśli do nich nie należysz, noszenie merino to czysta przyjemność!
Ciepło: zwycięzca (merino)
Ogólnie rzecz biorąc, ciepło zależy od grubości tkaniny. Im grubsza tkanina, tym cieplejsza. Przy tej samej grubości poliester grzeje odrobinę lepiej. Jednak gdy tylko koszulka lekko zmoknie, merino nadal będzie Cię grzać, a w poliestrze przemarzniesz do szpiku kości.
Zwłaszcza zimą to ogromna zaleta. Wyobraź sobie, że idziesz pod górę i robi Ci się gorąco. W poliestrze musisz bardzo pilnować, żeby zdjąć kilka warstw, zanim się przegrzejesz, zaczniesz się pocić i zmoczysz poliestrową koszulkę. Z merino nie musisz się tym aż tak przejmować. Twoja warstwa bazowa z merino może być mocno przepocona i nie będzie to miało znaczenia. Nadal będzie Ci ciepło.
I nie chodzi tylko o pot. Jeśli zmokniesz przez deszcz lub śnieg, merino nadal zapewni Ci ochronę termiczną, a poliester – nie.
Czas schnięcia: zwycięzca (remis)
Bawełna wchłania najwięcej wody, merino znacznie mniej niż bawełna (choć wciąż trochę), a poliester prawie wcale. Teoretycznie więc tę rundę wygrywa poliester. Jak już jednak wspomnieliśmy, w przypadku merino to, czy zmoknie, nie ma większego znaczenia. I choć może schnąć nieco dłużej niż poliester, nie klei się do skóry ani nie obciera tak jak on. Wcale więc nie poczujesz, że masz na sobie mokrą koszulkę.
Oddychalność: zwycięzca (merino na warstwę bazową, poliester na warstwę pośrednią)
Jeśli porównamy tkaniny z merino i poliestru o podobnej grubości, merino wygrywa bezdyskusyjnie. Jeśli jednak chcemy uzyskać naprawdę grubą tkaninę z merino, musi być ona bardzo gęsta. A większa gęstość to mniejsza oddychalność. Jeśli szukasz warstwy pośredniej (grubszej niż bazowa), lepszym wyborem będzie poliester, ale w przypadku cieńszej warstwy bazowej merino oddycha zdecydowanie lepiej.
Zapach: zwycięzca (merino)
Tu nie ma o czym dyskutować. Merino.
Trwałość: zwycięzca (poliester)
Wszyscy wiedzą, że plastik jest trwalszy od materiałów naturalnych (i przez to mniej przyjazny dla środowiska). O ile nie zahaczysz koszulką o bardzo ostrą skałę, nie rozedrze się. Nie przetrze się nawet przy intensywnym tarciu.
Merino jest delikatniejsze. Wełny po prostu nie da się utkać na tyle ciasno, by była naprawdę trwała. Każda tkanina z wełny, także z merino, z czasem zacznie się przecierać przy szwach (pod pachami, przy szyi, na ramionach, w pasie). Zużywa się też dużo szybciej, gdy ociera się o nią plecak albo uprząż wspinaczkowa. Nawet zbyt częste pranie sprawia, że wełna staje się cieńsza i słabsza. Wniosek: możesz mieć 20-letnie koszulki z poliestru, ale 20-letnich koszulek z merino mieć nie będziesz.
Waga i objętość: zwycięzca (poliester)
Merino jest cięższe od poliestru. Ale to nie jedyny problem. Ubrania z merino są zwykle grubsze od poliestrowych, żeby nadrobić mniejszą trwałość – poliester może być niezwykle cienki, a mimo to bardzo wytrzymały. Bardzo cienkie merino rozdarłoby się w mgnieniu oka, dlatego tkaniny z merino są zazwyczaj nieco grubsze.
Jak już jednak ustaliliśmy, merino nie łapie zapachów ani nie gromadzi bakterii. To oznacza, że możesz nosić tę samą koszulkę przez kilka dni z rzędu, a jedna koszulka z merino waży w plecaku znacznie mniej niż 3 poliestrowe.
Wpływ na środowisko: zwycięzca (merino)
Choć niektóre tkaniny poliestrowe nadają się do recyklingu, to w gruncie rzeczy wciąż plastik wytwarzany z ropy naftowej. Merino jest w 100% naturalne. To po prostu owcze runo.
Cena: zwycięzca (poliester)
Najtańszy poliester jest dużo tańszy niż jakiekolwiek merino. Tyle że nie chciałabyś iść w taniej poliestrowej koszulce na 10-milową wędrówkę z plecakiem. Nie jest to więc uczciwe porównanie. Poliester używany w odzieży outdoorowej (zwłaszcza do wędrówek i wspinaczki) jest droższy, więc różnica w cenie w porównaniu z merino nie jest już tak duża. Mimo to merino wciąż kosztuje więcej, co trudno uznać za zaskoczenie – w końcu musi wyrosnąć na owcy.
Ogólny zwycięzca
Jeśli pominiemy tańszą poliestrową odzież sportową, przeznaczoną raczej na siłownię, i porównamy z merino tylko poliester premium, odpowiedni do aktywności na świeżym powietrzu, trudno powiedzieć, który materiał jest ogólnie lepszy. To naprawdę zależy od konkretnej sytuacji.
Naszym zdaniem zimą merino jest zdecydowanie lepszym materiałem. Zwłaszcza na warstwę bazową (chyba że należysz do nielicznych pechowych osób, które naprawdę nie mogą nosić wełny na gołej skórze i dla których poliester to jedyne wyjście). Gdy warstwa bazowa jest z merino, nie ma większego znaczenia, czy zmoknie – od potu czy przez pogodę. A ponieważ zimą zwykle nosimy na warstwie bazowej warstwę pośrednią, a na niej jeszcze zewnętrzną, Twoja warstwa bazowa z merino nie będzie ocierać się bezpośrednio o szelki plecaka ani zahaczać o gałęzie czy ostre skały, więc trwałość nie będzie dużym problemem.
Latem sprawa jest bardziej skomplikowana. Wiele osób myśli, że wełnę nosi się tylko w chłodne dni, ale nic bardziej mylnego. Merino świetnie reguluje temperaturę. Grzeje, gdy jest zimno, i chłodzi, gdy jest gorąco. Latem jednak wybierzesz cienką koszulkę z merino, a to odbija się na trwałości. Na krótką wędrówkę lepszy może być poliester. Ale na bardzo długą albo wręcz wielodniową wyprawę, zwłaszcza gdy musisz spakować się lekko, dobra koszulka z merino będzie idealną towarzyszką.
W skrócie:
Na zimowe wędrówki polecamy warstwę bazową z merino z długim rękawem.
Na intensywny lub krótszy wysiłek (jesienne i zimowe biegi, narciarstwo biegowe) polecamy naszą koszulkę z długim rękawem Summit, która lepiej oddycha.
Na lato: na krótsze wędrówki wybierz koszulkę z poliestru, a na dłuższe i wielodniowe – lekką koszulkę z merino.
Na warstwę pośrednią: na aktywność wybierz poliestrowy polar o strukturze kratki (grid), a na co dzień – polar wełniany.